Jak liczy się stopień
Podstawą jest średnia progów słyszenia z przewodnictwa powietrznego dla 500, 1000, 2000 i 4000 Hz, w dB HL — w skrócie PTA (z ang. pure tone average) [1, 2]. Te częstotliwości najmocniej wpływają na rozumienie mowy.
Przykład: progi 20, 25, 35 i 50 dB HL dają średnią (20 + 25 + 35 + 50) / 4 = 32,5 dB HL. WHO bierze pod uwagę ucho lepsze, a w opisie audiogramu stopień często podaje się osobno dla każdego ucha.
Jak czytać same progi na wykresie, wyjaśniamy w artykule jak czytać audiogram.
Tabela WHO (2021)
Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała obecną klasyfikację w Światowym raporcie o słuchu z 2021 roku [1]. Średnią liczy się dla ucha lepszego.
| Stopień | Średnia w lepszym uchu | Jak to zwykle wygląda |
|---|---|---|
| Słuch prawidłowy | poniżej 20 dB | brak trudności ze słyszeniem |
| Lekki | 20 do <35 dB | rozmowa w ciszy bez problemu, w hałasie bywa trudniej |
| Umiarkowany | 35 do <50 dB | zwykła rozmowa może sprawiać trudność |
| Umiarkowanie ciężki | 50 do <65 dB | trudno usłyszeć zwykłą rozmowę, podniesiony głos słychać |
| Ciężki | 65 do <80 dB | większość rozmowy nie dociera, nawet podniesiony głos bywa trudny |
| Głęboki | 80 do <95 dB | bardzo duża trudność z usłyszeniem podniesionego głosu |
| Całkowity | 95 dB i więcej | mowa i większość dźwięków otoczenia są niesłyszalne |
| Jednostronny | poniżej 20 dB w lepszym uchu i 35 dB lub więcej w gorszym | trudność, gdy dźwięk dochodzi od strony gorszego ucha, i z ustaleniem, skąd dochodzi |
WHO zaznacza, że klasyfikacja służy przede wszystkim do badań populacyjnych i porównań między krajami. Sama w sobie nie przesądza o potrzebie aparatu słuchowego ani innej pomocy [1].
Starsze źródła podają wcześniejszą wersję tabeli WHO, w której słuch prawidłowy kończył się na 25 dB, a kolejne stopnie miały inne granice. Jeśli liczby w dwóch tekstach się nie zgadzają, sprawdź ich datę.
Tabela BIAP
W Europie, także w Polsce, często używa się klasyfikacji Międzynarodowego Biura Audiofonologii (BIAP, zalecenie 02/1) [2]. Ona również opiera się na średniej z 500, 1000, 2000 i 4000 Hz, a jej nazwy — lekki, umiarkowany, znaczny, głęboki — najczęściej spotkasz w polskich opisach audiogramu.
| Stopień | Średnia |
|---|---|
| Słuch prawidłowy | do 20 dB |
| Lekki | 21–40 dB |
| Umiarkowany | 41–70 dB |
| Znaczny | 71–90 dB |
| Głęboki | 91–119 dB |
| Całkowita utrata słuchu | 120 dB i więcej |
Dlaczego opisy bywają różne
Ten sam audiogram może dostać różne nazwy, i nie musi to oznaczać błędu:
- Inna klasyfikacja. Średnia 38 dB HL to według WHO (2021) ubytek umiarkowany, a według BIAP — lekki.
- Inne częstotliwości. Część opracowań liczy średnią z trzech częstotliwości (500, 1000, 2000 Hz), bez 4000 Hz — przy krzywej opadającej w wysokich tonach daje to łagodniejszy wynik.
- Lepsze ucho czy każde osobno. WHO ocenia słyszenie człowieka (ucho lepsze), opis audiogramu zwykle — każde ucho.
Stopień to tylko jedna liczba. W pełnym opisie lekarz podaje też typ niedosłuchu (przewodzeniowy, odbiorczy, mieszany), czy dotyczy jednego, czy obu uszu, i jak wygląda kształt krzywej.
Czego tabela nie mówi
- Średnia ukrywa kształt. Progi 10, 10, 15 i 65 dB HL dają średnią 25 dB HL — „lekki” stopień — choć przy takim spadku w wysokich tonach rozumienie mowy w hałasie bywa już wyraźnie utrudnione.
- Nie mówi o rozumieniu mowy. To sprawdza osobne badanie — audiometria słowna.
- Nie mówi o przyczynie ani o tym, czy problem da się leczyć. Niedosłuch przewodzeniowy, np. przez woskowinę albo płyn w uchu środkowym, bywa całkowicie odwracalny.
- Nie jest progiem do aparatu. O sposobie pomocy decyduje się z lekarzem na podstawie całego badania i tego, jak słuch wpływa na codzienne życie.
A wynik testu online?
Tych tabel nie da się zastosować do testu w przeglądarce
Stopnie WHO i BIAP są zdefiniowane w dB HL, czyli względem przeciętnego słuchu zmierzonego na skalibrowanym audiometrze [3]. Test online tego poziomu nie zna: te same uszy przy cicho ustawionym telefonie wypadłyby „gorzej”, a przy głośnym „lepiej”. Dotyczy to każdego testu bez skalibrowanych słuchawek, nie tylko naszego.
Dlatego w teście Sprawdź Słuch nie ma stopni ubytku słuchu. Wynik mówi, o ile głośniej trzeba było odtworzyć dany ton niż ten najlepiej słyszany, a zakresy nazywamy słowami, które nie udają klasyfikacji klinicznej: bez deficytu, niewielki, wyraźny i duży deficyt słyszalności. Więcej o tej skali w artykule co znaczą decybele w wyniku.
Jeśli chcesz poznać stopień — potrzebna jest audiometria tonalna u laryngologa lub audiologa.